1. Khái quát vị trí địa lý, đơn vị thôn, giao thông:
Xã Đồng Yên được thành lập theo Nghị quyết số 1684/NQ-UBTVQH15, chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, trên cơ sở sáp nhập 2 xã: Vĩnh phúc, Đồng Yên; xã nằm ở phía Bắc của tỉnh Tuyên Quang, Diện tích tự nhiên: 79,36 km², Phía Bắc: Giáp xã Tiên Yên, xã Hùng An, xã Vĩnh Tuy, Phía Đông: Giáp xã Vĩnh Tuy, xã Mường Lai, Phía Nam: Giáp xã Mường Lai, xã Lục Yên, xã Lâm Thượng, Phía Tây: Giáp xã Lâm Thượng, xã Tiên Yên
2. Đặc điểm, tình hình, điều kiện kinh tế xã hội:
- Tổng diện tích tự nhiên của xã sau sáp nhập là 79,36 km², với quy mô dân số là 18.326 người, trong đó Đồng Yên là nơi sinh sống của nhiều dân tộc như Tày, Dao, Kinh, tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng với các lễ hội truyền thống như Lễ hội Lồng Tồng, Tết Nhảy của người Dao, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh đến trải nghiệm. Địa hình xã tương đối phức tạp, chủ yếu là đồi núi cao xen kẽ các thung lũng nhỏ, đất đai phần lớn là đất dốc, thuận lợi cho phát triển nông lâm nghiệp và thủy sản.
- Kinh tế của xã chủ yếu dựa vào sản xuất nông - lâm nghiệp, chăn nuôi, dịch vụ nhỏ lẻ. Các mô hình phát triển kinh tế hộ gia đình ngày càng đa dạng như trồng cây ăn quả có múi, cây lâm nghiệp, nuôi trâu bò, thủy sản…
- Hoạt động thương mại, dịch vụ bước đầu phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao. Hệ thống trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được đầu tư đồng bộ, đáp ứng nhu cầu học tập, chăm sóc sức khỏe, sinh hoạt cộng đồng.
- Hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ quản lý nhà nước chưa đồng bộ; một số công trình công vụ, kho lưu trữ xuống cấp; đường truyền internet ở một số thôn chưa ổn định, ảnh hưởng tới triển khai dịch vụ công trực tuyến.
3. Cơ cấu, thành phần dân tộc, số dân, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo:
- Cơ cấu tỷ lệ Hộ nghèo, Hộ cận nghèo toàn xã gồm: 4.102hộ, gồm 18 thôn, tính đến cuối năm 2025 tổng số hộ nghèo là 130 hộ, chiếm 3,2%/tổng số hộ dân toàn xã. Số hộ cận nghèo 107 hộ, chiếm 2,6%/tổng số hộ dân toàn xã, còn lại là hộ thoát nghèo và hộ không nghèo chiếm 94,2%/ tổng hộ dân toàn xã.
- Cơ cấu thành phần dân tộc: Trên địa bàn xã có hiện nay có 16 dân tộc, bao gồm: Dân tộc Tày 2.451 hộ với 10.795 khẩu chiếm 59,98%; dân tộc Kinh 1.283 hộ với 5.200 khẩu chiếm 31,30%, dân tộc Mông 190 hộ với 923 khẩu chiếm 4,6%; dân tộc Nùng 88 hộ với 308 khẩu chiếm 2,15%; dân tộc Dao 72 hộ với 332 khẩu chiếm 1,76%; (tỷ lệ % tính theo khẩu) ngoài ra còn một số dân tộc khác như Cao Lan, Sán Chí, Sán Dìu, Hoa, Giấy, La Chí , Pà Thẻn, Cờ Lao, Bố Y, Mường, Thái, Pa Dí. Xã Đồng Yên có nhiều thành phần dân tộc đa dạng về văn hóa truyền thống, mỗi dân tộc đều có những phong tục tập quán khác nhau và mang màu sắc riêng rẽ.
4. Cơ cấu, tổ chức của Chính quyền, Mặt trận và đoàn thể:
Tại cấp xã, chính quyền gồm Hội đồng nhân và Ủy ban nhân dân. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã và các tổ chức đoàn thể như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh… được tổ chức phù hợp với tình hình địa phương. Các tổ chức này phối hợp chặt chẽ với chính quyền trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân và giám sát hoạt động của chính quyền. Cơ cấu, tổ chức bảo đảm thực hiện dân chủ, phát triển kinh tế - xã hội tại cơ sở.
